Polish Polish
2
2

Karykatura Jana Szczawieja

Wielkość liter

Karykatura Jana Szczawieja

Autor: Jerzy Szwajcer

Papier, tusz

XX w.

Wymiary: 23,4 x 17 cm

Zakup 1984

Nr inw. MOS-47/ML

Zbiory Działu Literatury Muzeum Okręgowego w Sandomierzu

Karykatura jako jedna z odmian portretu skupia się na uchwyceniu podobieństwa osoby portretowanej, ale w sposób prześmiewczy, przejaskrawiony i zmieniony pod pewnymi względami w stosunku do oryginału. Ma zwracać uwagę na cechy charakteru lub zachowania modela, zarówno pozytywne, jak i negatywne. Karykaturzyści najczęściej posługują się deformacją, pomniejszając to, co małe lub na odwrót, wyolbrzymiając jakiś drobny element, na przykład osadzając olbrzymią głowę postaci na malutkim korpusie; często też sięgają po motywy zwierzęce. Chociaż karykatura może napotykać na opór osób portretowanych, jednak od wieków chroni ją pewnego rodzaju immunitet: na ogół opiera się cenzurze. Jako gatunek łączy przestrzeń sztuki z publicystyką (aktualność tematyki); od swoich twórców wymaga zdolności do abstrakcyjnego myślenia i celnego zastosowania ironii, groteski, alegorii, żartu. Może budzić kontrowersje, ale bywa też bardzo skutecznym narzędziem w dyskusji społecznej.

Autorem karykatury Jana Szczawieja znajdującej się w zbiorach Działu Literatury Muzeum Okręgowego w Sandomierzu był znany dziennikarz i rysownik, Jerzy Szwajcer vel Szweycer (1892- 1967), znany pod pseudonimem „Jotes”. Szczególnie popularny w okresie międzywojennym, należał do stałych bywalców kawiarni "Mała Ziemiańska" w Warszawie, ulubionego miejsca spotkań ówczesnej bohemy. Studiował w Académie Libre w Brukseli oraz na Uniwersytecie Warszawskim. Mistrzostwo osiągnął w karykaturze portretowej, uwieczniając w humorystyczny sposób artystów, polityków, dyplomatów, oficerów i wypracowując swój oryginalny, łatwo rozpoznawalny styl. Współpracował z wieloma czasopismami w kraju i poza jego granicami, m. in. z belgijskim "Porquoi pas?" (debiut na łamach pisma w 1912 r.), "Kurierem Porannym", "Kurierem Warszawskim", brytyjskim "Daily Chronicle", "Szpilkami", "Teatrem". Wydał ok. 200 albumów ze swoimi pracami. Przez wiele lat działał w sekcji kulturalnej Polskiej Agencji Prasowej (PAP, niegdyś PAT). Pozostawił po sobie również książki: „Z pamiętnika karykaturzysty” (1926), „Okiem karykaturzysty” (1930) i „Ze wspomnień karykaturzysty” (1960).

Rysunek wykonany tuszem w krzywym zwierciadle przedstawia postać Jana Szczawieja w ujęciu z lewego profilu, ubranego w koszulę i marynarkę, pod krawatem. Twarz uśmiechnięta, szczupła, o raczej ostrych rysach. Na policzkach ślady zarostu. Nad okrągłymi okularami uniesione brwi. W prawym dolnym rogu widoczny podpis autora: JOTES.

Jan Szczawiej (1906-1983) - poeta specjalizujący się w liryce pejzażowej inspirowanej tematyką wiejską oraz miłosnej, należący do tzw. szkoły chełmskiej; przed wojną redagował dodatek literacki do "Ziemi Lubelskiej" ("Kadra"), a podczas okupacji czasopisma "Nurty" i "Przez walkę do zwycięstwa". Przez wiele lat związany z ruchem ludowym. Autor tomików poetyckich: "Miłość tworząca" (1930), "Gałąź czeremchy" (1932), "Pole bitwy" (1943), "Imię mam Polska" (1957), "Łuny kamienne" (1960). Wydał także liczne antologie i opracowania utworów poetyckich.
 


Bibliografia:
Biogramy obu twórców opracowano na podstawie "Polskiego Słownika Biograficznego".

Barbara Białek, "Karykatura jako wypowiedź krytyczna w demokratycznej debacie (...)" [w:] "Estetyka i Krytyka", nr 44 (1/2017).

Notę opracowała:

Elżbieta Kownacka

Wirtualny spacer po wystawie OD PIASKU DO SZKŁA

7 MKiDN

10 patriotyzm

4 tripadvisor

Krzemień pasiasty w biżuterii i małych formach złotniczych

5 Bonum Publicum

5 Bonum Publicum

6 Pamiętnik Sandomierski

Godziny otwarcia Muzeum:

W sezonie turystycznym 
(1 kwietnia - 30 września)

bip muz

Cennik biletów:

Bilet normalny: 20 zł
Bilet ulgowy: 12 zł
Bilet grupowy normalny z przew. MZS: 15 zł
Bilet grupowy ulgowy z przew. MZS: 10 zł
Bilet rodzinny (maks. 5 osób (2+3): 55 zł
Bilet "3w1" normalny: 42 zł Muzeum Zamkowe, Brama Opatowska, Trasa Podziemna.
Bilet "3w1" ulgowy: 30 zł.

dostepnosc

© 2022 Muzeum Zamkowe w Sandomierzu. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Łącznie ilość odwiedzin:9396698

Obecnie na stronie 248 gości