Wystawa pod honorowym patronatem Marszałka Województwa Świętokrzyskiego Adama Jarubasa.
Wystawa „Polskie Dziedzictwo” Skarby z Fundacji XX Czartoryskich, prezentuje zabytki z kolekcji zgromadzonej przez Władysława Czartoryskiego.
Pierwsza część wystawy obejmuje dzieła związane z szeroko pojętą kulturą „sarmacką”, z obyczajowością oraz kulturą świecką i duchowną. Ekspozycję otwierają portrety sarmackie przedstawiające wybitne postacie historyczne, m.in. Jana III Sobieskiego, Jana Kazimierza, Stefana Batorego, Władysława IV oraz militaria pokazujące wszystko co wartościowe i związane z orężem polskim. Większość militariów nie jest związana z konkretnymi postaciami historycznymi, ale były one określane jako pamiątki „dawnej Polski” sławiące zwycięstwa oręża polskiego i wpisujące się w kulturę sarmacką.
Wiek XVII to okres niespokojny w dziejach Polski, naznaczony licznymi wojnami : wojna z Turcją, „potop” szwedzki, wojna rosyjska, powstanie Bohdana Chmielnickiego, odsiecz Wiednia. Z tymi wydarzeniami można połączyć znajdujące się na ekspozycji elementy uzbrojenia np. zbroje husarskie, kolczugi, szyszaki husarskie i karacenowe, karwasze i naramienniki oraz broń białą / w tym zespół bojowych tasaków/ i strzelby. Cennym eksponatem jest XVI – wieczny morion typu gruszkowego , według tradycji „puławskiej” „ po pewnym Francuzie przybyłym do Polski z Henrykiem Walezjuszem”.
Warto zwrócić uwagę na XVI/XVII-wieczne rapiery , wśród których jeden należał do Marcina Lutra. Dużą grupę stanowi broń myśliwska, co jest związane z polowaniami, które były ulubioną rozrywką polskiej magnaterii i szlachty. Obejrzeć można duży zbiór kordelasów oraz pięknie zdobione strzelby myśliwskie.
Do najbardziej wartościowych, w tej części jak i na całej wystawie, należy zespół zabytkowych tkanin: antependium z Rudawy pochodzące z wawelskiej kaplicy Jana Olbrachta (haft frankoflamandzki, 1. połowa XV wieku), dwa arrasy brukselskie : „Złoty deszcz” i „Św. Anna Samotrzeć” (1515-1520), XVI-wieczny perski kobierzec ze zwierzętami i dwa XVII-wieczne kobierce tzw. polskie.
Malarstwo renesansowe reprezentują dwa dzieła proweniencji włoskiej – obraz olejny na płótnie „Brutus i Porcja” Michele da Verona (c.1470-1540) oraz fresk autorstwa Bernardino Luini (1490-1532) przedstawiający Trzy Święte – Martę, Katarzynę Aleksandryjską i Barbarę, przeniesiony na płótno.
Warto także zwrócić uwagę na kolekcję miniatur portretowych – królewskich oraz znanych osobistości z XVII-XVIII w. Z Hotelu Lambert zostały przywiezione do Polski dwa wielkoformatowe, XVIII-wieczne pejzaże dekoracyjne.
W drugiej części wystawy znajdujemy obiekty związane z sarmackim obrządkiem pogrzebowym (łac. POMPA FUNEBRIS) –portrety trumienne, blachę trumienną, epitafium, szaty liturgiczne i krzyż procesyjny a także XVII-wieczny drewniany różaniec wg tradycji należący do Mikołaja Radziwiłla „Sierotki”.
W części trzeciej pokazane zostały portrety, militaria i osobiste pamiątki związane z rodziną Czartoryskich – m. in. portrety: Adama Kazimierza Czartoryskiego i Władysława Czartoryskiego. Na uwagę zasługuje szabla- karabela noszona do stroju polskiego przez księcia Adama Ludwika Czartoryskiego, para pistoletów księcia Adama Czartoryskiego z końca XVIII w., oraz pamiątki związane z księciem Witoldem Czartoryskim, oficerem wojsk sardyńskich w latach 1848-1850.
Jolanta Smuniewska
Bożena Ewa Wódz
Na wystawę „Polskie Dziedzictwo”. Skarby fundacji XX Czartoryskich w Krakowie obowiązują odrębne bilety w cenie 7 zł normalny, 5 zł ulgowy oraz 3 zł dla zorganizowanych grup szkolnych.
Wystawę można oglądać od 29 kwietnia 2010 r. do 12 stycznia 2012 r.
|
