Pierwotna siedziba rady miejskiej i sądowniczej wzniesiona w centrum rynku ok. poł. XIV w. była budowlą na planie kwadratu, kilkukondygnacyjną, zwieńczoną ośmioboczną wieżą (zlikwidowaną w trakcie renesansowej przebudowy). W II poł. XVI w. została rozbudowana w kierunku północnym. Jednocześnie otrzymała też nowy renesansowy wystrój architektoniczny - wysoką , bogato rozczłonkowaną trójstrefową attykę z formowanej cegły, której autorstwo przypisuje się Janowi Marii Padovano. Wieża ratuszowa przylegająca do bryły budynku od strony zachodniej, obecną postać zyskała w XVII w. Sandomierski ratusz niszczyły liczne pożary, był więc wytrwale odbudowywany, rekonstruowany i odnawiany w ciągu XVII, XVIII i XIX stulecia. Poważne prace konserwatorskie przeprowadzono również w l. 60. i 70. XX w. Aktualnie w jego wnętrzach znajdują się sale ekspozycyjne Muzeum Okręgowego, reprezentacyjne sale Rady Miasta i Urzędu Stanu Cywilnego oraz znajdujący się w piwnicach klub "Lapidarium" Sandomierskiego Stowarzyszenia Kulturalnego. W ratuszu były niegdyś przechowywane wszystkie oryginalne przywileje królewskie nadane miastu, począwszy od przywileju lokacyjnego księcia Leszka Czarnego.