Szukaj:
 
 
 
  Strona główna · Godziny otwarcia . Ceny biletów · Oferta edukacyjna · Lokalizacja Zamku · Sprawozdania i plany · Wolontariat · Kontakt  
  Data pl v0.2 - by KESS Dzisiaj jest piątek, 22 września 2017 r. 265 dzień roku  
 
Nawigacja
Zapowiedzi Wydarzenia
Wystawy
Wystawy czasowe Wystawy stałe
O muzeum
Działy i zbiory Historia muzeum Zamek sandomierski Szachy Oferta edukacyjna Publikacje Nagrody i wyróżnienia Mikołaj Gomółka Nasi Darczyńcy Podziękowania
Kontakt Oferty i cennik Nasi partnerzy Ogłoszenia, przetargi Galeria Logowanie
 
Losowa fotografia
 
 
Działy i zbiory

Dział Archeologiczny

 

Muzeum Okręgowe w Sandomierzu od początku swojej działalności gromadzi i zachowuje dla przyszłych pokoleń materialne ślady pobytu na Ziemi Sandomierskiej ludzi w zamierzchłych czasach, począwszy od epoki kamienia. Zgromadzone zabytki archeologiczne pochodzą z badań wykopaliskowych, prowadzonych na stanowiskach w mieście i w regionie sandomierskim, w tym z badań ratowniczych, z poszukiwań powierzchniowych oraz z odkryć przypadkowych – z przekazów od osób prywatnych i stowarzyszeń. Wśród tysięcy artefaktów, reprezentujących wszystkie epoki od paleolitu po okres nowożytny, dominują materiały kultur neolitycznych i wczesnobrązowych, co według aktualnego stanu wiedzy odzwierciedla strukturę osadnictwa na lessach sandomiersko-opatowskich. Stosunkowo liczne są też zabytki z okresu wczesnego średniowiecza.

 

Najciekawsze eksponaty, w tym całe zespoły, prezentowane są w Muzeum na stałej wystawie pt. Ziemia Sandomierska w pradziejach i wczesnym średniowieczu, obrazując dzieje osadnictwa w regionie. Ekspozycja przybliża sposoby gospodarki, wytwórczość narzędzi, uzbrojenie, elementy kultury duchowej i społecznej dawnych mieszkańców tych ziem.

 

Najbardziej interesującym obiektem w zbiorach działu są słynne szachy sandomierskie, odkryte w roku 1962 w trakcie badań wykopaliskowych prowadzonych przez Jerzego i Eligię Gąssowskich na Wzgórzu Świętojakubskim w Sandomierzu. Szachy pochodzą z XII wieku. Zostały wykonane z rogu jelenia i ozdobione rytymi liniami i kółeczkami wykonanymi cyrklem. Do pełnego kompletu brakuje jedynie trzech pionów, co czyni znalezisko unikatowym na skalę kraju.

 

Na uwagę zasługuje też zespół darów grobowych ze znanego grobu wojownika-wodza, przedstawiciela społeczności kultury przeworskiej, który odkryto w 1928 roku na przedmieściu Sandomierza zwanym Krakówką. Znalezisko pochodzi z okresu wpływów rzymskich z ok. 75-100 r. n.e. Ze względu na bogate wyposażenie, w skład którego wchodzą przedmioty importowane m.in. z terenów Imperium Rzymskiego, pochówek nazwano “książęcym”.

 

 

Zasady przyjmowania zabytków archeologicznych pochodzących z badań archeologicznych

 

 

Muzeum przyjmuje zabytki z badań archeologicznych po wcześniejszym uzgodnieniu i otrzymaniu przez archeologa lub inwestora pisemnej zgody na przejęcie zabytków z planowanych badań. W celu otrzymania stosownej zgody należy wypełnić wniosek o zgodę na przejęcie zabytków archeologicznych i złożyć go w sekretariacie Muzeum.

 

1. Regulamin przyjmowania zabytków

2. Wniosek o zgodę na przyjęcie zabytków archeologicznych

3. Wzór karty ewidencyjnej zabytków archeologicznych

 

Do góry

Dział Etnograficzny

 

Dział gromadzi przedmioty kultury materialnej, duchowej i społecznej mieszkańców Ziemi Sandomierskiej. Duża różnorodność i specyfika nagromadzonych zabytków pozwala na podkreślenie odrębności naszego regionu, daje pojęcie o budownictwie, rolnictwie, hodowli, rybołówstwie, rzemiosłach dawnych, wierzeniach, zwyczajach i obrzędach dorocznych. Dział prowadzi dokumentację fotograficzną obiektów ciągle jeszcze pozostających w terenie. Ponadto współpracuje z lokalnymi zespołami obrzędowymi i śpiewaczymi, twórcami ludowymi, rękodzielnikami, gminnymi ośrodkami kultury, stowarzyszeniami. Realizuje nagrania filmowe (DVD, Blu-ray), archiwizuje i popularyzuje różnorodne aspekty kultury ludowej: rodzime tradycje (odpusty, jarmarki, dożynki), dawne zwyczaje i obrzędy, folklor słowno-muzyczny. Od 2003 r. organizuje dla gmin powiatu sandomierskiego konkurs o nazwie „Nasze sandomierskie – kulinaria regionalne”. propagujący wiejskie tradycje kulinarne regionu świętokrzyskiego.

 

Niewątpliwie do najciekawszej grupy zabytków etnograficznych należy unikatowa kolekcja ludowej rzeźby sakralnej z przełomu XIX i XX wieku, dłuta rodzimych artystów - amatorów, samouków, obdarzonych niezwykłą wrażliwością i bogatym talentem artystycznym. W skład niej wchodzą: kapliczki przydrożne i domowe, krzyże-krucyfiksy, figury Matki Bożej czy postacie Chrystusa Frasobliwego. W swych zbiorach dział posiada również jedyny zachowany w Polsce oryginalny egzemplarz odświętnej j sukmany męskiej z końca XIX w.

 

Wzmiankowane obiekty, wespół z innymi równie ciekawymi zabytkami wyeksponowane zostały na stałej wystawie etnograficznej „Dawna wieś sandomierska”.

 

Do góry

Dział Sztuki

 

Gromadzone są w nim zbiory w zakresie malarstwa, grafiki i rysunku oraz rzemiosła artystycznego. Kolekcja malarstwa grafiki i rysunku obejmuje sztukę polską od XVIII wieku do czasów współczesnych. W jej obrębie można wyróżnić następujące działy: - zbiór dotyczący ikonografii Sandomierza - powstały z myślą o zgromadzeniu jak najpełniejszej dokumentacji ikonograficznej miasta, począwszy od najstarszych zachowanych widoków, aż do obrazów tworzonych współcześnie; - kolekcja malarstwa polskiego (XVIII - XX wiek)z przewagą tematyki portretowej, także pejzaże i martwe natury - gromadzone z myślą o powstaniu stałej galerii reprezentacyjnego malarstwa polskiego; - ponadto w zbiorach działu znajdują się dwie znaczące kolekcje pochodzące z przekazów autorskich - kolekcja malarstwa i grafiki Marii i Stanisława Dawskich oraz kolekcja malarstwa i rysunku Ewy i Jerzego Ćwiertniów. W dziedzinie rzemiosła artystycznego gromadzone są głównie zabytki z zakresu złotnictwa i konwisarstwa, od XVII wieku do czasów współczesnych, zarówno z terenu Polski, jak i innych krajów europejskich (Rosji, Niemiec, Francji i Austrii).

Najstarsze i najcenniejsze w zbiorach malarstwa są XVIII - wieczne reprezentacyjne portrety Jacka Małachowskiego, Macieja Sołtyka, Stanisława Augusta Poniatowskiego oraz Epitafium Franciszka Romera z 1767 r. pochodzące z nieistniejącego już kościoła Św. Piotra w Sandomierzu. Z kolekcji portretu polskiego XIX i XX wieku godne podkreślenia są dzieła: „Autoportret” Józefa Czajkowskiego, „Aneri pod jasną parasolką"Wojciecha Weissa, „W słońcu - Hucułka w stroju odświętnym” Władysława Jarockiego, „Portret kobiety” Teodora Axentowicza, „Portret Wandy z Szemberków Starzewskiej” Stanisława Ignacego Witkiewicza, „Portret kobiety” Alfonsa Karpińskiego, „Autoportret” Stanisława Kamockiego. Posiadamy w zbiorach także dzieła Juliusza i Jerzego Kossaków, Jacka Malczewskiego, Olgi Boznańskiej czy Juliana Fałata.

W zbiorach rzemiosła artystycznego najstarszym obiektem są XVII - wieczne łyżki, pochodzące z gdańskiego warsztatu złotniczego Georga Hebenstreita. Niezwykle cenny jest srebrny talerz z bogatą repusowaną dekoracją, pochodzący z warsztatu augsburskiego Pietera P. Arnoldta, datowany na 1755 - 1757 r. oraz srebrny puchar Nautilus (Ryga, XVII w.). W zbiorach znajdują się również dwa piękne XIX - wieczne komplety sreber: toaletowy z wiedeńskiej firmy Klinkoschów z ok. 1872 r. i francuski podróżny komplet śniadaniowy dla jednej osoby, wykonany w Paryżu po 1838 r.

 

Do góry

Dział Historyczny

 

Muzealia w Dziale Historycznym /do 1979 r. Dział Historyczno-Artystyczny/ zaczęto gromadzić od 1956 r., czyli od momentu reaktywowania Muzeum. Ze zbiorów dawnego Muzeum Ziemi Sandomierskiej przejęta została, ocalała z zawieruchy wojennej jedynie w niewielkim stopniu, kolekcja numizmatyczna. Od tego czasu Dział koncentruje się na gromadzeniu archiwaliów dokumentujących historię Sandomierza i Ziemi Sandomierskiej oraz muzealiów z zakresu sfragistyki, falerystyki, militariów, medalierstwa, kartografii, sztandarów i fotografii, a także kontynuuje powiększanie zbiorów numizmatycznych.

 

Znaczna część archiwaliów znajdujących się w Dziale dotyczy miasta i dawnego województwa sandomierskiego. Przeważają dokumenty instytucji miejskich, organizacji społecznych, kulturalnych , wojskowych i cechowych, a wśród nich szczególnie cenny zbiór dokumentów cechu garncarskiego z Osieka datowanych na XVII-XIX wiek. Istotną część zbiorów tworzą materiały związane z osobami działającymi na terenie Sandomierszczyzny. Wymienić tu należy archiwum Jana Pawła Mazurkiewicza, artysty malarza, burmistrza Sandomierza w latach 1947-48 oraz dokumenty Tomasza Józefa Synowskiego z lat 1829-1854, lekarza sandomierskiego więzienia .

 

Sfragistykę reprezentują przede wszystkim tłoki pieczętne urzędów i osób związanych z naszym regionem. Najstarszy z nich to średniowieczny tłok pieczętny kaszteleana sądeckiego Gedka z XIIIw., znaleziony w Lisowie w powiecie opatowskim. Interesującą grupę zabytków stanowią polskie , przede wszystkim XX-wieczne wojskowe i cywilne odznaki i odznaczenia, współczesne medale upamiętniające ważne wydarzenia i rocznice oraz sztandary nieistniejących już sandomierskich instytucji i organizacji społecznych.

 

Zbiory kartograficzne są najmniej liczne, ale wśród nich znajdują się m.in. bardzo ciekawe mapy podsandomierskich wsi: Zajeziorze i Bystrojowice z 1811 r., które należały do Onufrego Popiela h. Sulima /ok.1770-1828/ posła na sejm Księstwa Warszawskiego z departamentu radomskiego.

 

W Dziale Historycznym gromadzone są również militaria. Jest to zbiór reprezentowany przez XX-wieczną broń białą i palną żołnierza polskiego, jego umundurowanie i oporządzenie, a także pojedyncze egzemplarze broni z XVII-XIX wieku. Na szczególną uwagę zasługuje działo z czasów „potopu” szwedzkiego odnalezione w 1996 r. w trakcie prac stabilizujących na sandomierskim wzgórzu zamkowym, oraz XVII-wieczny miecz katowski, który znalazł swoje miejsce na stałej wystawie historyczno-artystycznej w Ratuszu.

 

Najliczniejszą grupę muzealiów stanowią numizmaty. W naszych zasobach znajdują się monety polskie i występujące na ziemiach polskich od XI do XXI wieku, oraz banknoty od Insurekcji Kościuszkowskiej do czasów współczesnych. Wśród monet wyróżnia się skarb wczesnośredniowiecznych denarów tzw. krzyżówek z Gnieszowic w powiecie sandomierskim, denary i brakteaty książąt piastowskich z XIIw. oraz wielka rzadkość numizmatyczna - talar Filipa II z kontrsygnatą Zygmunta Augusta z 1564 r.. Należy również wspomnieć o kolekcji współczesnych monet obiegowych, próbnych i kolekcjonerskich, które systematycznie od lat 70. XX w. otrzymujemy z Narodowego Banku Polskiego w Warszawie.

 

Stosunkowo „młody” chociaż już pokaźny jest zbiór fotografii. W latach 80. ubiegłego stulecia Dział rozpoczął gromadzenie zdjęć dokumentujących wygląd miasta, jego mieszkańców, wydarzenia oraz zmiany zachodzące w Sandomierzu i najbliższej okolicy. Ważne miejsce wśród muzealiów zajmują również zbiory filokartystyczne, a wśród nich szczególnie cenne dla nas pocztówki wydawane w Sandomierzu.

 

Do góry

Dział Literatury

 

 

Dział gromadzi archiwalia i pamiątki po pisarzach, artystach i działaczach kulturalnych związanych z Sandomierszczyzną w przeszłości i współcześnie oraz archiwalia polskich pisarzy emigracyjnych. W zbiorach znajdują się m.in. archiwalia po Jarosławie Iwaszkiewiczu, Stanisławie Młodożeńcu, Romanie Kosele, Aleksandrze Patkowskim, Wincentym Burku, Julianie Kawalcu, Adamie Bieniu, Stanisławie Balińskim, Ludmile Marjańskiej i innych. Dział pełni funkcje jedynej na naszym terenie placówki zajmującej się zabezpieczaniem tego typu zabytków.

Gromadzone są również zbiory o charakterze artystycznym, spełniające funkcję dopełniającą, (meble, zdjęcia, obrazy, przedmioty osobiste). Wśród Zabytków artystycznych na uwagę zasługuje portret Stanisława Konarskiego z XVIII w. oraz teka ze 120 - toma rysunkami dawnego Sandomierza i okolic autorstwa Zbigniewa Karpińskiego. W ramach działalności kulturalno - edukacyjnej dział organizuje spotkania w następujących cyklach: „Sandomierskie spotkania z literaturą", „Arcydzieła literatury polskiej", „Pisarze na rzecz kultury", „Rozmowy na Starówce". Gośćmi spotkań byli m.in. Czesław Miłosz, Sławomir Mrożek, ks. Jan Twardowski, Adam Zagajewski, Wiesław Myśliwski oraz wielu innych znakomitych pisarzy i poetów.

Dział pełni funkcję sekretarza Bonum Publicum – ogólnopolskiej Nagrody Miasta Sandomierza im. Aleksandra Patkowskiego, przyznawanej od 1998 r. za indywidualne bądź zespołowe osiągnięcia w pracy na rzecz lokalnego środowiska, prowadzi także we współpracy z Klubem Inteligencji Katolickiej, Muzeum Diecezjalnym i Duszpasterstwem Akademickim Ojców Dominikanów Klub Dyskusyjny Universum. Od 1986 roku sprawuje opiekę nad tzw. „górką literacką”, mieszkaniem dla pisarzy chcących pobyć w Sandomierzu. Gościliśmy już ponad 400 osób, a wśród nich wielu wybitnych autorów. Kontakt dla chętnych: Jerzy Krzemiński, tel. 15 644 57 57 w. 29.

 

 

Wykaz podmiotowy zasobu archiwalnego Działu Literatury

 

Do góry

Dział Edukacyjno - Promocyjny

 

Zajmuje się popularyzacją wystaw i imprez organizowanych przez działy naukowe. Do zadań działu należy w szczególności współpraca z mediami, reklama wydarzeń muzealnych, pozyskiwanie funduszy na realizację programów oraz działalność edukacyjna wśród młodzieży. Ponadto dział zajmuje się organizacją i prowadzeniem imprez promujących Muzeum.

 

Do góry

Biblioteka

 

 

Zbiory Biblioteki to ponad 5330 woluminów, 1700 katalogów wystaw muzealnych z całego kraju (ze szczególną dbałością gromadzone są katalogi wystaw własnych Muzeum), 332 tytuły czasopism. Profil gromadzenia wyznacza struktura Muzeum, czyli reprezentowane w nim dyscypliny. Księgozbiór zatem jest fachowy, służący do opracowywania zbiorów, pracy badawczej i ekspozytorskiej. Szczególnie ważnym jest gromadzenie druków dawnych i współczesnych, związanych z dziejami Sandomierza i Ziemi Sandomierskiej. Biblioteka posiada kolekcję białych kruków, wśród których najcenniejsze są XVIII wieczne starodruki pochodzące z działającej od 1716 roku drukarni sandomierskiego Kolegium Jezuickiego. Ta niewielka drukarnia do 1774 roku wydała 167 pozycji. Tłoczyła druki religijne, okolicznościowe, kalendarze, podręczniki szkolne a także dzieła literackie i naukowe.

W zbiorach Biblioteki jest także starodruk z 1781r. pochodzący z nadwornej, działającej w Warszawie drukarni królewskiej Stanisława Augusta Poniatowskiego. Jest to Historya Jana Karola Chodkiewicza Woiewody Wileńskiego Hetmana Wielkiego W.X.L., T.1 autorstwa Adama Naruszewicza.

Inną grupę cennych zbiorów stanowią książki pochodzące z bibliotek sławnych osób związanych z Sandomierzem: Jarosława Iwaszkiewicza, Aleksandra Patkowskiego, Romana Koseły, Edwarda Szylko, opatrzone autografami właścicieli, pieczątkami własnościowymi czy dedykacjami.

Na tle księgozbioru Biblioteki wyodrębnić można grupę książek wydanych na przełomie XIX i XX wieku z dobrze zachowaną, secesyjną szatą graficzną ukazującą dbałość o poziom edytorski i wydawniczy.

Z księgozbioru oprócz pracowników Muzeum mogą korzystać w czytelni wszyscy zainteresowani.

 

Do góry

 
 
 
 
12451952 Unikalnych wizyt