|
|
|
|
|
Dział Archeologiczno-Etnograficzny:
Archeologia
Z zakresu archeologii dział gromadzi zabytki z epoki kamienia, brązu, żelaza, średniowiecza po nowożytność z terenu miasta i Sandomierszczyzny. Zgromadzone muzealia pochodzą głównie z badań terenowych, prac ratowniczych na terenie miasta, przekazów od osób prywatnych - przypadkowych odkryć. Zgromadzone zbiory pozwoliły na zorganizowanie wystawy przedstawiającej dzieje osadnictwa na Ziemi Sandomierskiej nieprzerwanie od czasów neolitu po okres wczesnego średniowiecza, przybliżającej sposoby gospodarki, wytwórczość narzędzi, uzbrojenie, elementy kultury duchowej i społecznej dawnych mieszkańców tego regionu.
Do najbardziej interesujących obiektów w zbiorach działu należą szachy sandomierskie . Odkryte zostały na początku lat 60 - tych w trakcie badań prowadzonych przez Jerzego i Eligię Gąssowskich na Wzgórzu Świętojakubskim. Wydatowane zostały na XII - 1 poł. XIII wieku. Wykonane są z rogu jelenia i zdobione rytymi liniami i kółeczkami. Ten ryty ornament pozwala odróżnić piony „białe” od „czarnych". Do pełnego kompletu brakuje jedynie trzech pionów, co czyni znalezisko unikatowym na skalę kraju.
Na uwagę zasługuje też zespół darów grobowych ze słynnego grobu książęcego z Sandomierza - Krakówki , odkrytego jeszcze w latach międzywojennych przez Leona Wilkońskiego. Interpretowany jest on jako pochówek jednego z naczelników rodowych kultury przeworskiej. Wydatowany został na połowę II wieku n.e. W skład zespołu wchodzi kilkadziesiąt przedmiotów, m.in. wiadro brązowe służące za popielnicę, rytualnie pogięte groty i miecz, fragmenty okucia tarczy, ostrogi, ozdoby, przybory toaletowe, naczynia. .
Do góry |
Etnografia
Z zakresu etnografii dział gromadzi przedmioty kultury materialnej,
duchowej i społecznej mieszkańców Ziemi Sandomierskiej. Duża różnorodność
i specyfika nagromadzonych zabytków, pozwala na podkreślenie odrębności
naszego regionu, daje pojęcie o budownictwie rolnictwie, hodowli, rybołówstwie,
dawnych rzemiosłach, wierzeniach Sandomierzaków i Lasowiaków. Dział
prowadzi również dokumentację fotograficzno - opisową obiektów ciągle
jeszcze pozostających w terenie (np. budownictwo świeckie i sakralne).
Ponadto przy współpracy lokalnych zespołów obrzędowych i śpiewaczych,
rękodzielników itp., rejestruje, archiwizuje i popularyzuje rodzime
tradycje: zwyczaje, obrzędy, folklor słowno- muzyczny.
Niewątpliwie do najciekawszej grupy zabytków etnograficznych należy
unikatowa kolekcja ludowej rzeźby sakralnej z przełomu XIX i XX wieku,
dłuta rodzimych artystów - amatorów, samouków, obdarzonych niezwykłą
wrażliwością i bogatym talentem artystycznym. W skład niej wchodzą:
kapliczki przydrożne i domowe, krzyże-krucyfiksy, figury Matki Bożej
czy postacie Chrystusa Frasobliwego. W swych zbiorach dział posiada
również jedyny zachowany w Polsce oryginalny egzemplarz odświętnej
j sukmany męskiej z końca XIX w.
Wzmiankowane obiekty,
wespół z innymi równie ciekawymi zabytkami wyeksponowane zostały na stałej wystawie etnograficznej „Dawna wieś sandomierska”
Do góry |
|
Dział sztuki
Gromadzone są w nim zbiory w zakresie malarstwa, grafiki i rysunku oraz rzemiosła artystycznego. Kolekcja malarstwa grafiki i rysunku obejmuje sztukę polską od XVIII wieku do czasów współczesnych. W jej obrębie można wyróżnić następujące działy:
- zbiór dotyczący ikonografii Sandomierza - powstały z myślą o zgromadzeniu jak najpełniejszej dokumentacji ikonograficznej miasta, począwszy od najstarszych zachowanych widoków, aż do obrazów tworzonych współcześnie;
- kolekcja malarstwa polskiego (XVIII - XX wiek)z przewagą tematyki portretowej, także pejzaże i martwe natury - gromadzone z myślą o powstaniu stałej galerii reprezentacyjnego malarstwa polskiego;
- ponadto w zbiorach działu znajdują się dwie znaczące kolekcje pochodzące z przekazów autorskich - kolekcja malarstwa i grafiki Marii i Stanisława Dawskich oraz kolekcja malarstwa i rysunku Ewy i Jerzego Ćwiertniów.
W dziedzinie rzemiosła artystycznego gromadzone są głównie zabytki z zakresu złotnictwa i konwisarstwa, od XVII wieku do czasów współczesnych, zarówno z terenu Polski, jak i innych krajów europejskich (Rosji, Niemiec, Francji i Austrii).
Najstarsze i najcenniejsze w zbiorach malarstwa są XVIII - wieczne reprezentacyjne portrety Jacka Małachowskiego, Macieja Sołtyka, Stanisława Augusta Poniatowskiego oraz Epitafium Franciszka Romera z 1767 r. pochodzące z nieistniejącego już kościoła Św. Piotra w Sandomierzu. Z kolekcji portretu polskiego XIX i XX wieku godne podkreślenia są dzieła: „Autoportret” Józefa Czajkowskiego, „Aneri pod jasną parasolką"Wojciecha Weissa, „W słońcu - Hucułka w stroju odświętnym” Władysława Jarockiego, „Portret kobiety” Teodora Axentowicza, „Portret Wandy z Szemberków Starzewskiej” Stanisława Ignacego Witkiewicza, „Portret kobiety” Alfonsa Karpińskiego, „Autoportret” Stanisława Kamockiego. Posiadamy w zbiorach także dzieła Juliusza i Jerzego Kossaków, Jacka Malczewskiego, Olgi Boznańskiej czy Juliana Fałata.
W zbiorach rzemiosła artystycznego najstarszym obiektem są XVII - wieczne łyżki, pochodzące z gdańskiego warsztatu złotniczego Georga Hebenstreita. Niezwykle cenny jest srebrny talerz z bogatą repusowaną dekoracją, pochodzący z warsztatu augsburskiego Pietera P. Arnoldta, datowany na 1755 - 1757 r. oraz srebrny puchar Nautilus (Ryga, XVII w.). W zbiorach znajdują się również dwa piękne XIX - wieczne komplety sreber: toaletowy z wiedeńskiej firmy Klinkoschów z ok. 1872 r. i francuski podróżny komplet śniadaniowy dla jednej osoby, wykonany w Paryżu po 1838 r.
Do góry |
Dział Historyczny:
Gromadzone są w nim zabytki dokumentujące historię Sandomierza i Ziemi Sandomierskiej oraz muzealia z zakresu nauk pomocniczych historii, tj. sfragistyki, falerystyki, militaria, a także medalierstwo, kartografia i numizmaty. Duży zbiór archiwaliów znajdujących się w dziale to dokumenty związane z miastem i dawnym województwem sandomierskim. Są to przede wszystkim dokumenty władz miejskich, organizacji społecznych, kulturalnych i wojskowych, dokumenty cechowe i osób działających na terenie Sandomierszczyzny. Sfragistyka to przede wszystkim tłoki pieczętne urzędów i osób związanych z naszym regionem. Podobny charakter ma zbiór map i sztandarów. Natomiast zbiór falerystyczny zawiera polskie odznaki i odznaczenia z okresu międzywojennego i współczesne. Militaria to przede wszystkim XX - wieczna broń biała i palna żołnierza polskiego oraz jego umundurowanie i oporządzenie, a także pojedyncze egzemplarze broni z XVII - XIX wieków. Najliczniejszy zbiór stanowią numizmaty, występujące na ziemiach polskich od XI do XX wieku oraz banknoty od czasów Powstania Kościuszkowskiego do współczesnych. Posiadamy także pełną serię monet współczesnych PRL i III RP, które systematycznie otrzymujemy z NBP w Warszawie. W dziale znajduje się również zbiór fotografii dokumentujących widoki miasta i mieszkańców, oraz przeobrażenia zachodzące w nim i jego okolicy . Pokaźny zbiór stanowią stare pocztówki ukazujące nasze miasto.
Jednymi z ciekawszych obiektów są: tłok pieczętny kasztelana sądeckiego Gedka z XIII w., mapy podsandomierskich wsi Bystrojowice i Zajeziorze należących do Onufrego Popiela wykonane w 1811 roku,talar Filipa II z kontrsygnatą Zygmunta Augusta z 1564 r., dokumenty Cechu Garncarskiego z Osieka z XVII - XX w., miecz katowski z pochwą z XVII w. oraz tabakierka z orłem legionowym i wygrawerowaną datą wymarszu I Kadrowej - 16.VIII.1914 r.
Do góry |
Dział Literatury:
 Dział gromadzi archiwalia i pamiątki po pisarzach, artystach i działaczach kulturalnych związanych z Sandomierszczyzną w przeszłości i współcześnie oraz archiwalia polskich pisarzy emigracyjnych. W zbiorach znajdują się m.in. archiwalia po Jarosławie Iwaszkiewiczu, Stanisławie Młodożeńcu, Romanie Kosele, Aleksandrze Patkowskim, Wincentym Burku, Julianie Kawalcu, Adamie Bieniu, Stanisławie Balińskim, Ludmile Mariańskiej i innych. Dział pełni funkcje jedynej na naszym terenie placówki zajmującej się zabezpieczaniem tego typu zabytków.
Gromadzone są również zbiory o charakterze artystycznym, spełniające funkcje pomocnicze, uzupełniające wobec zabytków rękopiśmiennych i na ogół również zabytki po artystach (meble, zdjęcia, obrazy, przedmioty osobiste). Wśród Zabytków artystycznych na uwagę zasługuje portret Stanisława Konarskiego z XVIII w. oraz teka ze 120 - toma rysunkami dawnego Sandomierza i okolic autorstwa Zbigniewa Karpińskiego. W ramach działalności kulturalno - edukacyjnej dział organizuje spotkania w następujących cyklach: „Sandomierskie spotkania z literaturą", „Arcydzieła literatury polskiej", „Pisarze na rzecz kultury", „Rozmowy na Starówce". Gośćmi spotkań byli m.in. Czesław Miłosz, Sławomir Mrożek, ks. Jan Twardowski, Adam Zagajewski, Wiesław Myśliwski oraz wielu innych znakomitych pisarzy i poetów.
Dział organizuje również corocznie konkurs translatorski oraz prowadzi klub dyskusyjny Universum. Ponadto pełni funkcję sekretarza Ogólnopolskiej nagrody im. Aleksandra Patkowskiego , przyznawanej od 1998 r. za indywidualne bądź zespołowe osiągnięcia w pracy na rzecz lokalnego środowiska. Od 1986 roku sprawuje opiekę nad tzw. „górką literacką” , mieszkaniem dla pisarzy chcących pobyć w Sandomierzu. Gościliśmy już ponad 400 osób, a wśród nich wielu wybitnych autorów. Kontakt dla chętnych: Jerzy Krzemiński, tel. 15 644 57 57 w. 29.
Do góry |
Dział Edukacyjno - Promocyjny:
Zajmuje się popularyzacją wystaw i imprez organizowanych przez działy naukowe. Do zadań działu należy w szczególności współpraca z mediami, reklama wydarzeń muzealnych, pozyskiwanie funduszy na realizację programów oraz działalność edukacyjna wśród młodzieży. Ponadto dział zajmuje się organizacją i prowadzeniem imprez promujących Muzeum.
Do góry |
Biblioteka:
Biblioteka liczy 4000 książek, 1600 katalogów wystaw muzealnych z całego kraju, 130 tytułów czasopism. Profil bibliotecznych zbiorów wyznacza struktura Muzeum, a więc reprezentowane w nim dyscypliny. Jest to księgozbiór fachowy, podręczny, służący do opracowywania zbiorów, pracy badawczej i ekspozytorskiej. Szczególna uwaga przykładana jest do gromadzenia druków dawnych i współczesnych związanych z dziejami Sandomierza i Ziemi Sandomierskiej. Na miejscu, w czytelni z księgozbioru muzealnego mogą skorzystać wszyscy zainteresowani.
Do góry |
| |
| |
|
|
