Jan Paweł Mazurkiewicz (ur. 26 czerwca 1886 w Radomyślu n. Sanem, zm. 19 maja 1978 w Sandomierzu). Artysta malarz, pedagog, działacz społeczny, organizator i prezes Stowarzyszenia Artystyczno-Literackiego (1944), burmistrz miasta Sandomierza (1947-48). Kolekcjoner. Prowadził w Sandomierzu własną galerię sprzedażną pn. "Bazar pamiątek";. Mazurkiewicz jest autorem portretów, pejzaży – głównie sandomierskich, scen rodzajowych i przedstawień symbolicznych. Jego obrazy znajdują się m.in. w zbiorach Muzeum Narodowego w Poznaniu (3), Muzeum Okręgowego w Sandomierzu (56), Muzeum Diecezjalnego w Sandomierzu (2) oraz w wielu zbiorach prywatnych.

Muzeum Okręgowe w Sandomierzu zostało dwukrotnie obdarowane przez artystę – po raz pierwszy w 1971 roku, kiedy przekazał do zbiorów 49 swoich obrazów i po raz drugi w 1978 roku, kiedy to będąc już na łożu śmierci, w obecności Jerzego Waszkiewicza ówczesnego dyrektora Muzeum, wyraził wolę przekazania do zbiorów publicznych wszystkich pamiątek, dokumentów i sprzętów, które otaczały go w życiu codziennym ( m. in. obrazy, sztalugę, pudełko malarskie z farbami i pędzlami, liczne wyroby rzemiosła artystycznego – meble, srebra). Po wielu latach podtrzymywania pamięci o Mazurkiewiczu w formie poświęconych mu wystaw czasowych, teraz staje się możliwe otwarcie stałej wystawy – tzw. Saloniku artysty Jana Pawła Mazurkiewicza. Ekspozycja tym razem została przygotowana w baszcie północnej, ze względu na bezpośrednią bliskość i komunikację z „Kuchnią królewską” gdzie znajduje się część daru artysty. Życzenie malarza, wielkiego społecznika i patrioty spełni się w dniu szczególnym, w dniu Narodowego Święta Niepodległości.

Bożena Ewa Wódz

Od tysiącleci Ziemia Sandomierska była dla ludzi wymarzonym miejscem życia i pracy. Doskonałe gleby umożliwiały uprawę zbóż i zapewniały obfitość pożywienia, rozległe łąki w dolinach rzek pozwalały na hodowlę i wypas zwierząt, lasy dostarczały owoców, grzybów i zwierzyny łownej, a bliskość złóż krzemienia i rudy żelaza ułatwiała wyrabianie niezbędnych narzędzi. Wisła była główną arterią komunikacyjną, łączącą Sandomierszczyznę z innymi regionami i pozwalała na bliskie i częste kontakty z zamieszkującymi je grupami ludzi. Dlatego od ponad stu lat Ziemia Sandomierska jest dla archeologów niewyczerpaną kopalnią wiadomości o dawnych ludach i kulturach, które nie pozostawiły po sobie przekazów historycznych, a jedynie ukryte w ziemi materialne świadectwa swojej działalności... (J.Michalak-Ścibior, Ze wstępu przewodnika po wystawie). Od początku swojej osiemdziesięcioletniej historii Muzeum gromadzi i zachowuje dla przyszłych pokoleń okruchy historii jednego z najbogatszych w znaleziska archeologiczne regionów w Polsce. Wystawa w piwnicach sandomierskiego Zamku przedstawia niewielką część zbioru zabytków archeologicznych, możliwie najpełniej obrazującą dzieje osadnictwa na Ziemi Sandomierskiej od czasów najdawniejszych, aż po założenie średniowiecznego miasta.

Od 12 czerwca 2005 w Muzeum Okręgowym w Sandomierzu można oglądać nową stałą wystawę etnograficzną ze zbiorów własnych Muzeum pt. "Dawna wieś sandomierska" prezentującą wybrane aspekty kultury ludowej (materialnej, duchowej) dawnych mieszkańców Ziemi Sandomierskiej.
Ramy chronologiczne wyznaczone przez obiekty zabytkowe obejmują okres od przełomu XIX/XX wieku po lata 60-te ubiegłego stulecia. Obok unikatowej kolekcji ludowej sztuki sakralnej, będącej odwzorowaniem głębokiej sfery duchowej - religijności miejscowej społeczności zaaranżowano wnętrze dawnej izby mieszkalnej, w obrębie której kwitło życie rodzinne, towarzyskie, społeczne. Zgromadzone na wystawie narzędzia i przedmioty związane z uprawą roli, hodowlą zwierząt gospodarskich, rybołówstwem czy dawnym rzemiosłem odzwierciedlają z kolei podstawowe jak i uboczne zajęcia naszych pradziadków. Autorem scenariusza wystawy jest kustosz Muzeum Okręgowego Iwona Łukawska, zaś aranżacji sandomierski artysta - plastyk Andrzej Karwat. Wystawa sfinansowana ze środków Ministra Kultury i Wojewody Świętokrzyskiego.

W pomieszczeniach dawnej kuchni królewskiej prezentowana jest kolekcja wyrobów złotniczych i konwisarskich z różnych renomowanych wytwórni europejskich z terenu Polski, Rosji, Niemiec, Francji, Austrii; pod względem stylowym ukazująca szeroki wachlarz tendencji występujących w sztuce zdobniczej od XVII stulecia do współczesności. Najliczniejszą grupę stanowią srebra stołowe i toaletowe z tzw. „skarbu małachowskiego", srebra niemieckich firm berlińskich, srebra rosyjskie z pracowni moskiewskich, petersburskich i kijowskich oraz polonica reprezentowane przez wyroby warszawskich pracowni czynnych w XIX w. Obok nich prace złotników działających w Gdańsku, Wrocławiu, Lublinie i Krakowie. Wśród zabytków z dziedziny konwisarstwa (z XVII - XX w.) wyróżniają się grupy cyny z wytwórni śląskich, niemieckich i angielskich.

Na parterze Zamku jest prezentowana ekspozycja pt. "Ciemne ścieżki", poświęcona Jarosławowi Iwaszkiewiczowi - jednemu z najwybitniejszych polskich twórców XX w. Wspomniana wystawa zarysowuje sylwetkę i twórczość autora "Lata 1932", wyraźnie akcentując także biograficzne i literackie związki Iwaszkiewicza z Sandomierzem. Sandomierz był dla pisarza miastem łączącym swą urodą architektury i przyrody dwie ważne przestrzenie kulturowe: zachodnią, którą znał i kochał, ze wschodnią, ukraińską, skąd pochodził i do której tęsknił. Liczne zdjęcia ukazują pisarza z miastem, jakże innym, w tle. Istotnym dopełnieniem owego obrazu są rękopisy oraz książki związane z naszym miastem. Wystawę wzbogacają meble oraz pamiątki po pisarzu. Nad głowami zwiedzających rozpościera sie gwiaździste niebo, które wraz z odpowiednimi poetyckimi cytatami, kieruje nasze myśli ku zagadkom i niewiadomym ludzkiego życia.

Unikaty z kolekcji Biura Wystaw Artystycznych w Sandomierzu

Szkło, tak powszechnie obecne w otoczeniu człowieka, znane jest od kilku tysięcy lat. Powstaje w wyniku stopienia surowców mineralnych tj. piasek kwarcowy, boraks, skalenie soda, i inne źródła tlenków np. ołowiu, cynku, a następnie ich przechłodzenia, ale bez krystalizacji składników. Po podgrzaniu, ta niezwykle krucha materia staje się bardzo plastyczna, mięknie, dając się wyginać, wydmuchiwać, ciągnąć. Od momentu wykrycia sposobu wytwarzania szkła, stale udoskonala się procesy technologiczne podnoszące jego walory użytkowe i efekty artystyczne.
 
Pojęcie nowoczesnego szkła artystycznego ukształtowało się na przełomie XIX i XX stulecia. Nowatorskie technologie obróbki szkła i efektowne metody jego zdobienia wpłynęły nie tylko na estetykę szklanych przedmiotów, ale znacząco zmieniły dotychczasowy system ich wartościowania. Funkcje użytkowe wyrobów zaczęły ustępować czystej formie, doprowadzając z czasem do tworzenia dzieł całkowicie abstrakcyjnych o wyłącznie dekoracyjnym charakterze.
 
W polskim rzemiośle artystycznym, nowoczesne podejście do obróbki szkła pojawiło się w 2 poł. l. 40. XX w., w środowisku wrocławskiej Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych, gdzie powstał pierwszy w kraju samodzielny Wydział Szkła, którego organizatorem i wieloletnim dziekanem był profesor Stanisław Dawski. Na prezentowanej wystawie możemy zobaczyć szklane unikaty wykonane przez wychowanków wrocławskiej uczelni - m. in. Zbigniewa Horbowego, Ingeborgi Glądały-Kizińskiej, Tasiosa Kiriazopoulosa, Ludwika Kiczury, Witolda Turkiewicza, Władysława Czyszczonia, Reginy Puchały, Stefana Sadowskiego. Dzieła te, charakteryzuje ogromna rozpiętość form - począwszy od nawiązujących do tradycyjnego wzornictwa wyrobów użytkowych, aż do kształtów graniczących z abstrakcją. Obok szkieł, których jedyną dekorację stanowi oryginalna forma naturalnego przezroczystego tworzywa, występują szkła o powierzchni matowej lub zabarwianej tlenkami metali (kobaltu, miedzi, chromu, cyny) dla uzyskania wyszukanej kolorystyki. W zdobnictwie pojawiają się ornamenty plastyczne wyciągane lub wyciskane w trakcie obróbki gorącej masy szklanej. Każdy z eksponatów nosi znamiona charakterystyczne dla stylu swojego projektanta. Nie sposób więc nie identyfikować dzieł Michała Diamenta, Ireneusza Kizińskiego, Jolanty i Krzysztofa Ceglarków, czy słynnego Henryka Albina Tomaszewskiego. Wystawione u nas szkło tego ostatniego projektanta i wykonawcy (absolwenta warszawskiej ASP) jest zjawiskowe z racji zastosowania "magicznej" technologii - komponowania gorącej masy szklanej bez wykorzystywania gotowej, statycznej formy.
 
Wystawa obejmuje 60 szklanych arcydzieł współczesnych polskich artystów - przedstawicieli kilku ośrodków twórczych z przewagą najsilniejszego w Polsce, środowiska dolnośląskiego. Jest to znaczący wybór z kolekcji sandomierskiego BWA, liczącej około 100 unikatów. Ten wspaniały zbiór, gromadzony od 1984 r., zalicza się do jednego z cenniejszych zbiorów polskiego szkła artystycznego. Muzeum Okręgowe wspólnie z Biurem Wystaw Artystycznych już kilkakrotnie organizowało czasowe prezentacje tej kolekcji - w 1998, 2001 i 2004 roku. Obecna wystawa ma charakter długoterminowy.
 
Wystawie szkła artystycznego ze zbiorów BWA w Sandomierzu towarzyszy ekspozycja unikatowych kryształów Adama Jabłońskiego oraz seria grafik prof. Stanisława Dawskiego - ze zbiorów własnych Muzeum.
 
Bożena Ewa Wódz

W reprezentacyjnych salach sandomierskiego Ratusza (srodkowej i południowej) została otworzona ekspozycja o charakterze historyczno - artystycznym. Klimat zabytkowych wnętrz podnoszą zestawy mebli w stylu późnorenesansowym, neorenesansowym i neobarokowym. Historyzujący wystrój współtworzą portrety wybitnych osobistości związanych z Sandomierzem - m. in. XVIII - wieczne portrety Jacka Małachowskiego Kanclerza Wielkiego Koronnego i Macieja Sołtyka Wojewody Sandomierskiego, a także dawne widoki Sandomierza autorstwa Jacoba Hoefnagla, Karola Frycza, Leona Wyczółkowskiego, Antoniego Henryka Muszkiewicza, Jerzego Jełowieckiego, kopie wg obrazów Józefa Szermentowskiego. Zaprezentowane zostały również kopie dokumentów królewskich i pieczęci miejskich, w tym m. in. dokument lokacyjny Leszka Czarnego z 1286 r., a także XVII - wieczne dokumenty Cechu Garncarskiego z Osieka. Niewątpliwą atrakcją wystawy jest komplet tzw. szachów sandomierskich, datowany na ok. XII - 1 poł. XIII wieku oraz kopia korony królewskiej Kazimierza Wielkiego znalezionej w Sandomierzu przed I wojną światową.

Od czerwca 2008r. w Muzeum Okręgowym w Sandomierzu można oglądać nową stałą ekspozycję historyczną pt. „Dzieje zamku sandomierskiego”. Na wystawie historia zamku od wczesnego średniowiecza, aż do czasów współczesnych. pokazana została poprzez zmiany jakie w nim następowały w wyniku funkcji pełnionych w poszczególnych epokach. Wczesnośredniowieczny gród książęcy zmienił się w typowy średniowieczny zamek królewski, który w XVIw. przekształcił się w renesansową rezydencję. W następnych stuleciach funkcjonował jako ośrodek grodowego starostwa i budynek użyteczności publicznej, a po przebudowaniu umieszczono w nim sąd i więzienie. Obecnie jest siedzibą Muzeum Okręgowego w Sandomierzu.
Na wystawie zwracają uwagę zabytki ściśle związane z historią zamku, są to przede wszystkim: elementy kamieniarki okiennej z okresu budowli gotyckiej i renesansowej, kafle z pieców zamkowych z XVIIw. oraz działo oktawa kartauny z „potopu” szwedzkiego znalezione w 1996r. w czasie prac stabilizujących na wzgórzu zamkowym.

Opracowanie merytoryczne wystawy Jolanta Smuniewska
Projekt graficzny wystawy Bogumiła Gancarz

Od 13 sierpnia 2009 roku w północnym krańcu reprezentacyjnego piętra Zamku, w baszcie za galerią, funkcjonuje tzw. „salonik mieszczański” .
W końcu XVIII w., w tej części gmachu znajdowały się „Rezydencye Starościńskie” górnej kondygnacji. Dokumenty Lustracji z 1774 r. wymieniają tu „dziewięć pokojów z garderobkami” - w tym „narożny pokój ku miastu (który teraz jest zawalony)”. Nawet z tego bardzo schyłkowego już okresu świetności zamku, nie przetrwały żadne elementy wyposażenia. Obecne wnętrze aranżują muzealia ze zbiorów własnych Muzeum - komplet mebli salonowych w stylu Ludwika Filipa wykonany przypuszczalnie na terenie Galicji ok. poł. XIX w., komoda roboty kolbuszowskiej(?) z ok. poł. XVIII w., zegar francuski z ok. poł. XIX i XIXZ/XX w., obrazy - Alfonsa Karpińskiego, Józefa Czajkowskiego i Jerzego Wolffa oraz porcelana ćmielowska z ok. 1920 roku.